Ayurveda, de zusterwetenschap van yoga, is een holistisch systeem voor well-being dat is ontwikkeld om het lichaam in evenwicht te houden. Naast het afstemmen van alles op de ritmes en vijf elementen van de natuur – aarde, water, vuur, lucht en ruimte – zijn er ook drie doshas die ons body-mind type bepalen. Deze zijn onderverdeeld in Vata, Pitta en Kapha. We sluiten allemaal aan bij één of twee van deze doshas, en met knowing your dosha kun je mentale, fysieke en emotionele signalen gebruiken om je lichaam het hele jaar door, je leven lang, in topconditie te houden. 

De doshas zijn ook verbonden met een bepaald moment van de dag en het jaar; in de zomer is de Pitta-dosha dominant. Door de invloed van de elementen vuur en water is Pitta het dominantst tussen 10.00 en 14.00 uur (wanneer de zon het heetst is). Als je er niet voor zorgt dat de Pitta-dosha koel en in evenwicht blijft, kan dit leiden tot oververhitting, ontstekingen, vermoeidheid, prikkelbaarheid en spijsverteringsproblemen. Dit is vooral belangrijk als jouw persoonlijke dosha ook Pitta is, omdat je dan tijdens de zomermaanden meer kans loopt op een burn-out. 

“Pitta kan in de zomer gemakkelijk uit evenwicht raken, omdat de eigenschappen van een Pitta-persoonlijkheid/dosha doorgaans heet, scherp, vettig zijn en van binnenuit warmte produceert. Te veel Pitta kan leiden tot overmatig zweten en een gevoel van verhitting in de avond. Brandend maagzuur komt ook veel voor, daarom is het belangrijk om Pitta in evenwicht te houden,” aldus Dr. Vidhi Patel, die moderne geneeskunde combineert met de wijsheid van Ayurveda. 

Gelukkig zijn er talrijke eenvoudige tips en trucs die je kunt toepassen om de vurige Pitta-uitbarstingen te temperen en te kalmeren. In de Ayurveda wordt evenwicht bereikt via de leer van tegenstellingen, of ‘Vishesha’. Dat betekent dat je warmte met kou behandelt, droog met vettig, zoet met zout, enzovoort. Daarom kun je, met wat aanpassingen in je voeding, meer bewuste bewegingsoefeningen en evenwichtige ademhalingsoefeningen, de vurige aard van Pitta temperen en de zomer beleven zonder je warm en ongemakkelijk te voelen. 

1. Eet en drink verfrissende gerechten en drankjes 

Je kunt het beste voedingsmiddelen vermijden die maagklachten veroorzaken. Daaronder vallen pittige kruiden zoals chilipeper, zure en gefermenteerde voedingsmiddelen, alles wat gefrituurd, vettig of zout is, en het beperken van rood vlees en harde kazen. In plaats daarvan kun je je darmen en spijsvertering het beste voeden en verkoelen met zoete, sappige vruchten zoals peren, kersen, mango, watermeloen en perziken; groenten zoals komkommer, selderij, courgette, sperziebonen en sla, en wat volkorenproducten. Ondanks dat het zomer is, zijn voedzame soepen zoals de Summer Bowl of Balance aan te raden, omdat ze licht verteerbaar zijn. Serveer ze echter warm in plaats van heet. 

Wat drankjes betreft, is het misschien verleidelijk om naar ijs te grijpen, maar alles wat te koud is, kan de spijsvertering juist vertragen en je lichaamswarmte verhogen. Zorg daarom voor voldoende hydratatie en ondersteun je lichaam met dranken op kamertemperatuur. Kokoswater, aloë vera-sap, muntlimonade en water met komkommer zijn allemaal prima keuzes, en als je toch zin hebt in een cocktail in de zwoele zomerzon, doe het dan rustig aan of vervang je mojito door een alcoholvrije ‘no-jito’ of een sappige mangospritzer. 

2. Let op tijdens het sporten 

Je hebt misschien het gevoel dat je in de zomermaanden meer energie hebt, omdat je letterlijk vol vuur zit, maar juist dan is het tijd om het wat rustiger aan te doen. Bij warm weer raken je reserves veel sneller uitgeput. Kies daarom in plaats van intensieve training, die je lichaamstemperatuur verhoogt, voor activiteiten zoals yoga, wandelen in de natuur, zwemmen in open water en ontspannen fietstochten. Deze activiteiten stimuleren je bloedsomloop en zorgen ervoor dat je je niet uitgeput of uitgedroogd voelt. Probeer ook vooral ’s ochtends vroeg of ’s avonds te gaan sporten, want dan is de lucht koeler en schijnt de zon minder fel. 

3. Gebruik de verkoelende ademhalingstechniek van Ayurveda 

Als je je plotseling oververhit voelt kun je de Sitali Pranayama techniek – ook wel bekend als de verkoelende ademhaling – toepassen om lichaam en geest snel tot rust te brengen en af te koelen.  

“Door in de zomer elke dag vijf minuten Sitali Pranayama te beoefenen, kun je de hitte merkbaar verminderen en Pitta in evenwicht brengen”, legt dr. Vidhi uit. "Omdat ik ben geboren en getogen in het warme India, deed ik deze specifieke oefening tijdens mijn jeugd altijd midden op de dag. Het mechanisme werkt eenvoudig: wanneer lucht langs het vochtige oppervlak van de tong stroomt, verdampt er een klein beetje vocht in de mond, waardoor de binnenkomende lucht wordt afgekoeld voordat deze de longen bereikt. Dit zorgt onmiddellijk voor een licht verkoelend gevoel dat je ook in de mond, de keel en de borstkas kan voelen.” 

Om de techniek onder de knie te krijgen, ga je rechtop zitten met je ogen dicht en steek je je tong uit, het liefst opgerold als een rietje. Als je je tong niet kunt oprollen, laat je deze plat liggen of tuit je de lippen alsof je door een rietje wilt drinken. Adem langzaam in en voel de adem op je tong; sluit vervolgens je mond en adem langzaam uit door je neus.  

4. Maak contact met de maan 

Weet je nog dat we zeiden dat Ayurveda draait om het gebruik van tegenstellingen om harmonie en evenwicht te vinden? Als je overdag aan de zon en de hitte wordt blootgesteld, is het aan te raden om ’s nachts wat tijd onder de maan door te brengen. Of je nu buiten op het koele gras onder de maan ligt, lekker in een stoel bij het raam zit waar je de maan kunt zien, of een rustige wandeling maakt als de zon ondergaat en de maan tevoorschijn komt: probeer zo’n 30 minuten in je twilight-zone door te brengen. 

5. Gebruik verfrissende sprays en aromatherapie 

Verkoelende etherische oliën doen wonderen om die hete, vurige Pitta-energie te kalmeren en ontstekingen te verminderen. Rozen-, jasmijn-, lavendel-, vetiver-, sandelhout-, neem-, eucalyptus- en pepermuntolie werken het beste. Je kunt ze in de huid masseren met kokosolie als basisolie (die heeft een natuurlijk verkoelend effect), ze in een diffuser doen, of interieursprays uitzoeken die deze ingrediënten bevatten. Je kunt ook zelf een verkoelende spray maken met rozenwater of aloë vera – een snelle oplossing voor als je het warm begint te krijgen. 

6. Kijk eens met een frisse blik naar je garderobe 

Dit is niet het moment voor strakke outfits en knellende kleding. In de Ayurveda wordt er gebruikgemaakt van Surya Chikitsa (zontherapie), waarbij wordt uitgelegd welke kleuren en materialen kunnen helpen om de warmte van Pitta in balans te brengen. Het is een subtiele verandering, maar wel een die een merkbaar verschil kan maken. Lichte, ademende stoffen zoals 100% katoen of linnen zijn het meest geschikt; het beste zijn loszittende, soepel vallende kledingstukken waardoor de lucht rond de huid kan circuleren, wat een verkoelend effect heeft. Wat betreft het kleurenpalet voor jouw Pitta-type, denk aan koele tinten zoals hemelsblauw, oceaanblauw, appelgroen, wit, lavendelblauw en lichtgrijs.  

7. Houd je stressniveau en slaap in de gaten 

Als je het ’s nachts warm hebt en onrustig bent, raak je al snel gestrest, maar dat geldt vooral voor Pitta-types, die gevoelig zijn voor prikkelbaarheid en frustratie. Het cortisolniveau stijgt van nature ook wanneer de temperatuur oploopt, en dat kan zich uiten in rusteloosheid, vroeg wakker worden of een onderbroken slaap.  

“Meestal heeft iemand met een Pitta-energie het ’s avonds wat moeilijker, omdat de Pitta-energie ’s avonds laat (rond 22.00 uur en 02.00 uur) weer opkomt. Als je dus na 22.00 uur nog wakker bent, wordt de geest vaak weer alert, analytisch of zelfs hongerig, wat het slaappatroon heel gemakkelijk kan verstoren,” zegt dr. Vidhi.  

Om je voor te bereiden op een goede nachtrust, zorg je ervoor dat je slaapkamer koel is (of dat nu met een open raam is of met een ventilator), zet je alle apparaten een half uur voor het slapengaan uit en begin en eindig je de dag met een korte meditatie, hoe je dat ook invult. Dr. Vidhi raadt ook aan om je voeten vlak voor het slapengaan met koud water te wassen, en indien mogelijk geen sokken meer te dragen na 16.00 uur. 

Je kunt simpelweg je dag beginnen met het maken van een planning en het opstellen van een takenlijst; zo voorkom je dat het je in de loop van de dag teveel wordt en je je opgejaagd gaat voelen. Plan wat extra tijd zodat je in een rustig, weloverwogen tempo kunt doorgaan, in plaats van je te haasten en je gestrest te voelen. Zo kun je je dag afsluiten zonder een gestrest en machteloos gevoel en je voorbereiden op een goede nachtrust. 

Door deze kleine veranderingen gedurende de zomermaanden in je dagelijkse routine op te nemen, zul je merken dat je proactiever en minder prikkelbaar bent en dat je de zomer met een lichter en energieker gevoel doorkomt.